GÜNCEL BURSA BURSASPOR EKONOMİ DÜNYA MAGAZİN YAŞAM SAĞLIK KÜLTÜR-SANAT SPOR TEKNOLOJİ COVİD-19
Bursa
16.02°
Açık
DOLAR 8.56
EURO 10.13
ALTIN 495.58
BİST 1.36

NOT Defteri: 23 Nisan, Bursa ve siyah örtü

24 Nisan 2021 Cumartesi , 13:00

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşu için ilk ve en önemli adımı olan Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılışı, her açıdan bir çok anlam taşır. 23 Nisan 1920 günü son İstanbul Mebusan Meclisi üyelerinin bir bölümünün de dahil olduğu Türkiye Büyük Millet Meclisi, dualar, hatimler ve bir çok dini ritüel ile açılırken, kurtuluş mücadelesinin de ancak top  yekûn birliktelik ile verileceğinin işaretlerini taşır. Bunu, açılış töreninin içeriğinden anlamak olasıdır. Meclis açılışının Bursa için çok önemli bir anlamı da vardır.8 Temmuz 1920 tarihinde işgal edilen kentimizin düştüğü bu durum TBMM oturumunda  ilginç biçimde tel-in edilir. Not Defteri bugün sayfalarını, TBMM açılışı, Bursa’nın işgali ve de puşide-i siyah’siyah örtü) için açılıyor.



Mondros sonrası  Bursa’daki gelişmeler

Osmanlı topraklarının işgaline yol açan Mondros Mütarekesi sonrası, halk yılgın ordu yorgun ve Milli Mücadele yanlıları yalnızdır. Bunun en fazla hissedildiği yerlerden biri de Bursa vilayetidir. Bir yanda şehre atanan valilerin tutumu, diğer yandan Saray ve damat Ferit Paşa Hükümeti’nin sükûnet çağrıları ile özgürlük mücadelesi törpülenir. Bu nedenle Bursa’da Müdafaa-i Hukuk teşkilatı  bir türlü oluşamaz. Bu sırada  Ankara’da Meclis çalışmaları da hızlanır. 19 Mart 1920'de Mustafa Kemal Paşa vilayetlere, gönderdiği bir tebliğ ile her livadan, açılacak Meclis'e beşer temsilci seçilmesini ister. Vakit darlığından ötürü birinci seçmenlere müracaat edilemez. Bursa’dan seçilen (belirlenen) vekiller; Emin Bey (Erkul), Hasan Fehmi Bey (Kolay), Muhittin Baha Bey (Pars), Mustafa Fehmi Bey (Gerçeker), Necati Bey (Kurtuluş), Osman Nuri Bey (Özpay), Abdullah Servet Bey ( Akdağ) şeklinde oluşur. İstanbul Meclisi üyeleriyle birlikte 66 seçim bölgesinden toplam 337 temsilci Ankara Meclisi'ne katılır. Meclisin adı evvelâ Millet Meclisi iken, İstanbul Meclisi üyelerine ek olarak seçilen temsilciler nedeniyle Büyük Millet Meclisi olarak kabul edilir. Açılış öncesi Temsil Heyeti adına Mustafa Kemal imzalı duyuruda törenin içeriği şöyle belirtilir:“Allah’ın cömert ihsanı ile Nisan’ın yirmi üçüncü cuma günü, cuma namazından sonra Ankara’da Büyük Millet Meclisi açılacaktır..Vatanın istiklâli, hilâfet ve saltanatın kurtarılması gibi en mühim ve hayatî görevleri ifâ edecek olan Büyük Millet Meclisi’nin açılış gününü Cuma’ya tesadüf ettirmekle o günün mübarek olmasından istifade için açılıştan önce bütün milletvekilleri ile Hacı Bayram Velî Câmi-i Şerîfi’nde Cuma namazı kılınarak Kur’an’ın nurlarından ve salâttan feyz  alınacaktır. O günün kudsiyetini sonsuza kadar ulaştırmak maksadıyla bugünden itibaren vilâyet merkezinde Vali Beyefendi Hazretleri’nin düzenlemesi ile hatim indirtilip Buhârî-i Şerîf okutulacak, hatmin geri kalan kısmı Cuma namazından sonra Meclis’in önünde tamamlanacaktır.”  Buna göre  23 Nisan 1920 günü Büyük Millet Meclisi coşkulu bir törenle açılır. Araştırma ve tercüme Murat Bardakçı.



Bursa işgal i ve puşide-i siyah

20 Haziran 1920 tarihinde İtilaf  devletlerinin temsilcileri, Yunan kuvvetlerinin Anadolu’nun içlerine doğru hareket etmelerine karar verirler. Yunan Ordusu 20-22 Haziran aralığında Akhisar başta olmak üzere Manisa, Uşak, Balıkesir’in ilçeleri ile merkezini ve Karacabey’i işgal eder. İngilizler 25 Haziran’da Bandırma’ya asker çıkarır. 26 Haziran’da da Mudanya’ya çıkmak ister ama ateşle karşılanır. 7 Temmuz 1920 günü de Mudanya İngilizler tarafından işgal edilir. Aynı gün Yunan Başbakanı Venizelos şu açıklamayı yapar: “Türkleri akıllandıracak en iyi yol, Mustafa Kemal’i her cephede mağlup etmektir” 



Karacabey istikametinden gelen Yunan birlikleri karşısında, mukavemet güçlerinin sayısı çok azdır. Bu nedenle Batı Cephesi Komutanlığı ciddi bir muharebeyi kabul etmez. Bekir Sami Bey de 8 Temmuz sabahı Bursa’yı tahliye etmeye başlar. 8 Temmuz 1920 günü Yunan orduları, strateji gereği mukavemetle karşılaşmadan Bursa’ya kolayca girer. Aynı gün Yunan işgal kuvvetlerinin Bursa Merkez Kumandanlığı’nı yürüten Miralay Mavridis,  Hükümet Konağı’na gelerek yerleşir. Böylece, Osmanlı’nın İmparatorluğu’nun kuruluşundaki başkenti resmen işgal edilmiştir.



Bursa’nın Yunanlılarca işgali TBMM’de büyük bir üzüntü meydana getirir  ve beraberinde tepki de doğurur. Yapılan tartışmalarda yetkililer tedbirsizlikle suçlanır. 10 Temmuz günü Trabzon mebusu Hamdi Bey (Nebioğlu) ve 30 arkadaşının verdiği önerge ile, Bursa’nın işgali ve Müslüman halkın uğradığı kötülük ve zulümlerin üzüntüsüne Meclis’in katıldığının bir belirtisi olarak, oturuma yirmi dakika ara verilmesi ve başkanlık kürsüsünün siyah bir örtü ile örtülmesi istenir. Bunun üzerine oturuma yirmi dakika ara verilir ve kürsüye de siyah bir örtü serilir. Bu örtü Bursa’nın özgürlüğüne kadar kaldırılmayacaktır. İzmir’in kurtuluş günü olan 9 Eylül 1922, aynı zamanda Bursa’nın özgürlüğünün de yaklaştığının müjdecisidir ve aynı  gün de siyah örtü kaldırılır.

Kaynak: Osmanlı Arşiv Belgeleri Işığında İşgal Döneminde BursaDoç. Dr. Adnan Sofuoğlu ATATÜRK ARAŞTIRMA MERKEZİ DERGİSİ, Sayı 55, Cilt: XIX, Mart 2003
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Yorum Yapın

Gönderilen yorumların küfür, hakaret ve suç unsuru içermemesi gerektiğini okurlarımıza önemle hatırlatırız!


İlginizi Çekebilecek Diğer Haberler

Yazarın Diğer Yazıları

Cansuyu…

Bayramı kedere döndürme becerisi!

Not Defteri: Unutulmaz sayım günleri…

Müjdeler var yurdumun toprağına taşına…

Gündem sıcak olaylar ılık mı ılık!

Erdoğan ve Bozbey belli, ya rakipler?

47 yıl sonra Barış Harekâtı

Yarınlar ve bir bayram sabahı

NOT DEFTERİ: Futbol ile Türkiye’ye vurmak!

Ülkeler ve sistemler ayrı, sorunlar benzer!

Sakinleşen Boğaziçi ve özelleşen TRT

O gece karanlıkta kalanlar!

Yeni sistem ile üç yıl…

Biri bizi gözetleyecek!

Baba, siyaset, ticaret ve Türkiye…

NOT DEFTERİ: Faşing değil festival

'Ölmek var dönmek yok' dediler ve öldüler!

Uzak ülkenin başkanı!

İçimizdeki tosuncuklar!

NOT Defteri: Haşim İşcan ve bir hastane öyküsü

Hukuk geri mi geliyor?

Dün 1 Temmuz’du ve normalleştik!

Borç ve İnegöl neden gündemde?

Havadan sudan konuşalım, ne dersiniz?

Şehir Hastanemiz emin ellerde!

Hamdolsun sınav ayağımıza geldi!

NOT Defteri: Çekirge Bursa’nın misafir odasıydı

Babalar yılımızda bitmeyen sınavlar

Bursa’nın da Şükrü Çavuşu vardı ama…

Tercihan bir tercüman vakası!

Doğruluk ve iki başarı öyküsü

Bir sihirli kelime havaalanı!

Not Defteri: Nazım, Balaban ve bir Bursa öyküsü

İktidar Bursa’yı yeni mi fark etti?

Aşı tamam… Ya fakirin aşı?

16 Haziran kime ne söylüyor?

Marmara Denizi nasıl kirlendi?

Yeni bir pazartesi ve umut…

Not Defteri: 1936 yılından bir Merinos öyküsü

Bu kanal, kan-alacak gibi!

Çukur kahve açlığı tartışıyor!

Bursa’nın kronik şeker krizi!

Aman gazımız kaçmasın!

Bursaspor’da sıra yapılanmada

NOT Defteri: Oyal ile 6 altın yıl

Doğanın öfkesi son uyarı mı?

Kaçar…kaçar ve de kaçarız!

1 Haziran ve Bursaspor

Müsilaj sadece denizde mi?

Vergili ve yergili bir pazar!

NOT DEFTERİ: Bir Sönmez vardı geldi geçti…  

Açlık neyi bozar?

Final ve tam destek!

Öteki Türkiye dizisi finale doğru…

Bu işi dezenfektan paklar!

Ata’nın Stadyumu ve 19 Mayıs

NOT Defteri: Çankaya’dan Beştepe’ye!

Aşı müjdesi ve 'Koca' bir itiraf

Kıskanıyorum!

Marş ile atılan o ilk adım

Uçuyoruz ama neden?

Üç aday ve sadece Adanur formülü

NOT DEFTERİ: Yeşil Devrim’in yıl dönümü

Sevinç ve kederde birleşmek

Bayram şekeri…

İngiliz’in göreceği herkesi aşılayalım!

Bayram gelmiş neyime!

Bursaspor ve mucizeler!