GÜNCEL BURSA BURSASPOR EKONOMİ DÜNYA MAGAZİN YAŞAM SAĞLIK KÜLTÜR-SANAT SPOR TEKNOLOJİ
Bursa
12°
Açık
DOLAR 8.18
EURO 9.67
ALTIN 501.66
BİST 1.153

NOT DEFTERİ: Gazi’nin ilk Bursa ziyareti  

17 Ekim 2020 Cumartesi, 18:18

Takvimler dün 17 Ekim’i gösteriyordu. Bu tarihin Bursa için önemi büyüktü. Çünkü, İzmir 9  Eylül, Bursa da 11 Eylül 1922 günü istiklaline kavuşmuş ve 11 Ekim 1922 tarihinde de Mudanya Mütarekesi imzalanmıştı. Sıra TBMM Hükümeti’nin kuracağı devlet modeline gelmişti. İşgalin bitişinden hemen sonra komutanları ile birlikte Bursa’ya gelen ve önemli açıklamalar yapan Gazi Mustafa Kemal Atatürk, bu tarihten sonra tam 17, toplamda 18 kez Bursa’yı ziyaret etmişti vefatına kadar…

Bu ziyaretleri, dönemin gazetelerinden tercüme ederek kitaplaştıran araştırmacı-yazar Nezaket Özdemir’in “Ulusal Basında Atatürk’ün Bursa Gezileri” kitabının giriş makalesinden alıntı yaparak, bu ilk gezinin önemine bu haftaki Not Defteri’nde değinmek istedim.

ABD ve Fransız basınına ilk siyasi demeçler

Atatürk’ün bütün yurt gezileri önemli olmakla birlikte Bursa’da yaptığı açıklamaların Cumhuriyet tarihinde çok özel bir yeri vardır. Gazetelerde yer alan bilgilere göre, Yunanlılar’ın 9 Eylül 1922 tarihinde İzmir’de denize dökülmelerinden yaklaşık 15 ay ve Bursa’nın kurtuluşundan 36 gün sonra Atatürk Batı Grubu Orduları’nı teftiş amacıyla 17 Ekim (Teşrin-i evvel) 1922 günü, yanında kuvvet komutanları olduğu halde Bursa’ya 12 günlük bir gezi yapar. Bu gezi sırasında Atatürk’ün yaptığı toplantılarda verdiği söylevler ile hem dış dünyaya hem de iç kamuoyuna yeni devletin nasıl şekilleneceği konusunda çok önemli mesajlar verdiği görülür.

Bu mesajların belki de en önemlisi, 11 Ekim 1922’de imzalanan Mudanya Mütarekesi’nden sonra Lozan’da Türkiye’nin duruşunun ve kırmızı çizgilerinin işareti kabul edilebilecek mesajıdır. Savaştan tüm gücünü son damlasına kadar kullanarak çıkmış, siyasi olarak uluslararası arenada henüz tanınmamış, üstelik İstanbul’un işgal altında olduğu bir dönemde, Atatürk Bursa’da TBMM Hükümeti Başkanı olarak zafer sonrası şekillenecek genç Cumhuriyet’in ilk siyasi demecini vermiştir.

23 Ekim 1922 günü United Press Muhabiri Edward King’in “Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin sulh programındaki nokta-i esasiyesi nelerdir?” sorusuna çok net bir cevap verir:

“Misak-ı Milli.”

- Boğazlan meselesinin halli için buyurduğunuz suret-i hal nedir?

“İstanbul ve Marmara’nın emniyeti masun kalmak (korunmak) şartıyla Boğazlar’ın cihana açık bulunması esas maksadımızdır. Bu hususta alâkadar devletler ile beraber bulacağımız şekil, makul ve muteber (geçerli) olacaktır.”

- Gabar ve Kürdistan petrol arazisini talep edecek misiniz?

“Musul Vilayeti hududu milliyemiz dahilindedir.”

- Amerika cemahir-i müttehidesi (Amerika Birleşik Devletleri) hakkında ne türlü bir siyaseti iktisadiye takip edeceksiniz?

Amerika’nın menafi milliyemizi azami derecede tatmin edebilecek olan vâsi (geniş) sermaye ve menabiinden (kaynaklarından) istifadeye ehemmiyet atfederiz.”

28 Ekim 1922 günü de bu kez Fransız “Le Petit Parisien” gazetesine verdiği demeçte ise kapitülasyonların kalkacağını söylemektedir. Bu iki demeç Lozan’ın belkemiğini oluşturur. Her ne kadar Atatürk’ün bu kararlılığı dış dünyada hayretle karşılanmış olsa da masadan büyük bir zaferle kalkan Türkiye Cumhuriyeti’dir.

Bursa’nın Atatürk coşkusu

Gazi Mustafa Kemal’in 12 gün süren bu ilk Bursa gezisi, 17 Ekim günü yağmur altında bekleyen halkın coşkulu karşılaması ile başlamıştı. Halk kortejin geçeceği yollarda beklerken, minarelerden kasideler yükseliyor, Tophane’den top sesleri geliyordu. Orhan Cami avlusu ve meydanda Atası’nı bekleyen Bursa halkının tezahüratı ile tarihi Belediye Binası’na gelen Mustafa Kemal Atatürk, burada çeşitli heyetleri kabulünden sonra, katılımcılara da hitap ediyordu.

“Muhterem Bursa halkının hakkımızda gösterdiği  samimi tezahürattan fevkalade mahsusum. Bu gün saadetini hissettiğimiz zaferi mahza, milletimizin azmi ve iman kudreti ile Türkiye Büyük Millet Meclisi Orduları’nın süngüleri kazanmıştır. Üç buçuk sene süren bu mücahededen sonra, ilmi nokta-i nazarından, maarif nokta-i nazarından, iktisadiyat nokta-i nazarından mücadelemize devam edeceğiz. Ve eminim ki, bunda da muvaffak olacağız, fabrikacı olacağız.”

Kaynak: Ulusal Basında Atatürk’ün Bursa Gezileri kitabı

 

Yorum Yapın

Gönderilen yorumların küfür, hakaret ve suç unsuru içermemesi gerektiğini okurlarımıza önemle hatırlatırız!


İlginizi Çekebilecek Diğer Haberler

Yazarın Diğer Yazıları

Dik dur eğilme, Cumhuriyet seninle…

Futbol bu, kaderden kaçılmaz!

Bir yemine yüklü bir maaş!

NOT DEFTERİ: Bir yerel seçim nasıl hükümet düşürdü?

Konu Bursaspor ise herkes haklıdır!

Seçmen nereye bakıyor?

SMA belası ve pompalı dehşeti!

Hem EYT'li hem KHK'lı olmak!

Enerji mi, yetenek mi kazandı ?

Laik bir ülke ve Dilipak’ın sözleri

Burası Bursa, şaşırmayacaksın!

16 Ekim Milli Takım ve bir Güzelırmak…

Bakan emekliye nasıl bakıyor?

Sağlık ve eğitim neden sorunlu?

Ülkesinden önde olan Türk futbolcular!

NOT DEFTERİ: Bursa’nın rüya gibi ortak girişim dönemi

Sayıştay da kapanmalı mı?

Eğitimde para hesabı olur mu?

İlk EBA kurbanı!

Bursa'da Covid cenazeleri nasıl defnediliyor?

Sürprizin adı Bursaspor

Atatürk doğarken…

Vaka uymadı, hasta verelim!

Siyaseti hiç sevmem çünkü!..

Dini rüşvet nasıl olur?

Uzaktan eğitime uzaktan bakanlar!

Bu bir futbol yazısı değildir!

NOT DEFTERİ: Bursa'da Hıristiyan okulları ve misyonerlik

Oyun kâğıdı ve Çukur Kahve...

200 liranın sırrı!..

Fabrika yerine hapishane...

Bursa Şehir Kütüphanesi de Vakıflara!..

Bursaspor'u anlamak beceri ister!

NOT DEFTERİ: Menderes gerçeği ve hazin bir son

Guguktan hukuk olur mu?

Bu fasulya yedi buçuk lira!..

Eğitimde hak eşitsizliği olur mu?

Covid maçı sahada bitermiş!

Şimdi karar zamanı

NOT DEFTERİ: Bursa'nın festivali

'Millet Yapar...'

Bugün 11 Eylül farkında mıyız?

Kontrollü fakirlik mi?..

Covid 19 günlerinde ibretlik olaylar!

Bursaspor gerçeği

NOT DEFTERİ: 1 Mart Tezkeresi nasıl kabul edildi?

Başkanlık bir numara büyük mü geldi?

Kılıçdaroğlu'nu dinlerken...

Korona, şiddet ve Devlet!

Zil çaldı, hadi ekran başına!..

Kaç Murat Gülez tanıdım ben?..

NOT DEFTERİ: 30 Ağustos'u yaşarken

Ne Maduro'nun peyniri, ne Trump'ın süt tozu!..

Bu ne yaman çelişki!

Hanlar, külliyeler ve tarihi Bursa

Bursa'ya ve köküme çok düşkünüm!

Bursa futboldan ibaretti ama!..

NOT DEFTERİ: Gazi Bursa'da nevbe alayı ile karşılanmıştı

Pardon; müjdeyi bekleyemedim!

Müjdeyi bekliyorum, gözlerim kapalı...

'O maskeyi takın istediğiniz yere...'

Deprem, seçim ve Bursa'ya iki başkan

17 Ağustos'ta Bursa ve Bursaspor

NOT DEFTERİ: Beşi bir yerde...

O insandan özür diliyorum!

Oylar Marem'e be!..

Buzdolabı mı, dolar mı?

Salgın bitecek mi? Bill bakalım!..